Aller au contenu

Modèle:Étchelle des temps géologikes

Cha vient éd Wikipedia
Éon Ère Période/Système[1] Époque/Série Étage Âge
(in Millon d'innées)[2]
Événemints majeurs

P
H
A
N
É
R
O
Z
O
Ï
Q
U
E




C
É
N
O
Z
O
Ï
Q
U
E


Tertiaire[3]
Quaternaire[4] Holocène Point stratotypique mondial 0,0117  Néolithique = Agriculture et sédentarisation
Pléistocène TarantienPoint stratotypique mondial 0,126

glaciachon dins l'hémisfère Nord
éstinkcion des mammifères gayants
évolucion éd l' homme modérne ( Homo sapiens )

IonienPoint stratotypique mondial 0,781
CalabrienPoint stratotypique mondial 1,80
GélasienPoint stratotypique mondial 2,58
Néogène Pliocène PlaisancienPoint stratotypique mondial 3,600 Abel (hominidé) , Lucy (australopithèque)
ZancléenPoint stratotypique mondial 5,333
Miocène MessinienPoint stratotypique mondial 7,246 Séparation de la lignée humaine et de la lignée des chimpanzés
TortonienPoint stratotypique mondial 11,63
SerravallienPoint stratotypique mondial 13,82
LanghienPoint stratotypique mondial 15,97
BurdigalienPoint stratotypique mondial 20,44
AquitanienPoint stratotypique mondial 23,03
Paléogène Oligocène ChattienPoint stratotypique mondial 28,1 Isolement du continent antarctique et établissement d'un courant circumpolaire
RupélienPoint stratotypique mondial 33,9
Éocène PriabonienPoint stratotypique mondial 37,8 Granmint ed novelles espèches éd tiots mammifères
Surrekcion des Alpes
Cétartiodactyles, frudjeus…
BartonienPoint stratotypique mondial 41,2
LutétienPoint stratotypique mondial 47,8
YprésienPoint stratotypique mondial 56,0
Paléocène ThanétienPoint stratotypique mondial 59,2 Prumiers périssodactyles, glires, primates …
SélandienPoint stratotypique mondial 61,6
DanienPoint stratotypique mondial 66,0

M
É
S
O
Z
O
Ï
Q
U
E


Secondaire

Crétacé Supérieur MaastrichtienPoint stratotypique mondial 72,1 ± 0,2 Isolement de l’Euramérike
Éstinkcion Crétacé-Tértiaire ( inviron 50 % des espèches, dont chés dinosaures non-aviens )
Prumiers mammifères placintoères
CampanienPoint stratotypique mondial 83,6 ± 0,2
SantonienPoint stratotypique mondial 86,3 ± 0,5
ConiacienPoint stratotypique mondial 89,8 ± 0,3
TuronienPoint stratotypique mondial 93,9
CénomanienPoint stratotypique mondial 100,5
Inférieur AlbienPoint stratotypique mondial ≃113,0 Isolemint éd l'Afrike
AptienPoint stratotypique mondial ≃125,0
BarrémienPoint stratotypique mondial ≃129,4
HauterivienPoint stratotypique mondial ≃132,9
ValanginienPoint stratotypique mondial ≃139,8
BerriasienPoint stratotypique mondial ≃145,0
Jurassique Supérieur
Malm
TithonienPoint stratotypique mondial 152,1 ± 0,9

Mammifères marsupiaux
Prumiers ozios
Prumières plantes à fleurs

KimméridgienPoint stratotypique mondial 157,3 ± 1,0
OxfordienPoint stratotypique mondial 163,5 ± 1,0
Moyen
Dogger
CallovienPoint stratotypique mondial 166,1 ± 1,2
BathonienPoint stratotypique mondial 168,3 ± 1,3
BajocienPoint stratotypique mondial 170,3 ± 1,4
AalénienPoint stratotypique mondial 174,1 ± 1,0
Inférieur
Lias
ToarcienPoint stratotypique mondial 182,7 ± 0,7 Division éd la Pangée
PliensbachienPoint stratotypique mondial 190,8 ± 1,0
SinémurienPoint stratotypique mondial 199,3 ± 0,3
HettangienPoint stratotypique mondial 201,3 ± 0,2
Trias Supérieur RhétienPoint stratotypique mondial ≃208,5 Éstinkcion du Trias-Jurassike
( inviron 50 % des espèches)

Prumiers dinosaures
Prumiers mammifères ovipares
Algues calcaires ( coccolithe ) dins chés mérs
Forêts d' conifères
NorienPoint stratotypique mondial ≃227
CarnienPoint stratotypique mondial ≃237
Moyen LadinienPoint stratotypique mondial ≃242
AnisienPoint stratotypique mondial 247,2
Inférieur OlenekienPoint stratotypique mondial 251,2
InduenPoint stratotypique mondial 252,17 ± 0,06

P
A
L
É
O
Z
O
Ï
Q
U
E

Primaire

Permien Lopingien ChanghsingienPoint stratotypique mondial 254,14 ± 0,07 Éstinkcion du Permien-Trias
( 95 % des espèches marines, 70 % des espèches tiérestes )
WuchiapingienPoint stratotypique mondial 259,8 ± 0,4
Guadalupien CapitanienPoint stratotypique mondial 265,1 ± 0,4
WordienPoint stratotypique mondial 268,8 ± 0,5
RoadienPoint stratotypique mondial 272,3 ± 0,5
Cisuralien KungurienPoint stratotypique mondial 283,5 ± 0,6
ArtinskienPoint stratotypique mondial 290,1 ± 0,26
SakmarienPoint stratotypique mondial 295,0 ± 0,18
AssélienPoint stratotypique mondial 298,9 ± 0,15
Carbonifère Pennsylvanien
cf. Silésien
GzhélienPoint stratotypique mondial 303,7 ± 0,1 Insectes gayants
Prumiers sauropsides ( reptiles )

Arbes primitifs ed grande taille
Fossilisacion importante d' matière organike
Formacion du supércontinint Pangée

KasimovienPoint stratotypique mondial 307,0 ± 0,1
MoscovienPoint stratotypique mondial 315,2 ± 0,2
BachkirienPoint stratotypique mondial 323,2 ± 0,4
Mississippien
cf. Dinantien
SerpukhovienPoint stratotypique mondial 330,9 ± 0,2
ViséenPoint stratotypique mondial 346,7 ± 0,4
TournaisienPoint stratotypique mondial 358,9 ± 0,4
Dévonien Supérieur FamennienPoint stratotypique mondial 372,2 ± 1,6 Crise deul faune marine :
éstinkcion du Dévonien
Prumiers vértébrés tiérrestes
Prumières plantes à grin•nes
et pi prumiers arbes
FrasnienPoint stratotypique mondial 382,7 ± 1,6
Moyen GivétienPoint stratotypique mondial 387,7 ± 0,8 Plantes ligneuses : prêles, fougères
EifelienPoint stratotypique mondial 393,3 ± 1,2
Inférieur EmsienPoint stratotypique mondial 407,6 ± 2,6
PraguienPoint stratotypique mondial 410,8 ± 2,8
LochkovienPoint stratotypique mondial 419,2 ± 3,2
Silurien Pridoli PridolienPoint stratotypique mondial 423,0 ± 2,3 « Sortie des iaus » :
prumières plantes tiérestes,
arthropodes tiéréstes
Ludlow LudfordienPoint stratotypique mondial 425,6 ± 0,9
GorstienPoint stratotypique mondial 427,4 ± 0,5
Wenlock HomérienPoint stratotypique mondial 430,5 ± 0,7
SheinwoodienPoint stratotypique mondial 433,4 ± 0,8
Llandovery TélychienPoint stratotypique mondial 438,5 ± 1,1
AéronienPoint stratotypique mondial 440,8 ± 1,2
RhuddanienPoint stratotypique mondial 443,8 ± 1,5
Ordovicien Supérieur HirnantienPoint stratotypique mondial 445,2 ± 1,4 Éstinkcion éd l'Ordovicien-Silurien

Prédominance des invértébrés

Éstinkcion du Cambrien
( inviron 85 % des espèches )
KatienPoint stratotypique mondial 453,0 ± 0,7
SandbienPoint stratotypique mondial 458,4 ± 0,9
Moyen DarriwilienPoint stratotypique mondial 467,3 ± 1,1
DapingienPoint stratotypique mondial 470,0 ± 1,4
Inférieur FloienPoint stratotypique mondial 477,7 ± 1,4
TrémadocienPoint stratotypique mondial 485,4 ± 1,9
Cambrien Furongien Étage 10Point stratotypique mondial ≃489,5 « Ésplosion cambrienne » :
faune éd Burgess,
prumiers kordés
JiangshanienPoint stratotypique mondial ≃494
PaibienPoint stratotypique mondial ≃497
Série 3 GuzhangienPoint stratotypique mondial ≃500,5
DrumienPoint stratotypique mondial ≃504,5
Étage 5Point stratotypique mondial ≃509
Série 2 Étage 4Point stratotypique mondial ≃514
Étage 3Point stratotypique mondial ≃521
Terreneuvien Étage 2Point stratotypique mondial ≃529
FortunienPoint stratotypique mondial 541,0 ± 1,0
Fin du Précambrien

P
R
O
T
É
R
O
Z
O
Ï
Q
U
E

NÉO Édiacarien Point stratotypique mondial ≃635 Faune éd l'Édiacarien
métazoaires bilatériens
Formacion du continint Pannotia
Cryogénien Varangien Point stratotypique mondial 650  Glaciation Varanger
Sturtien Point stratotypique mondial 720 
Tonien Point stratotypique mondial 1 000 Formacion du continint Rodinia
MÉSO Sténien Point stratotypique mondial 1 200 Eucaryotes multicellulaires
Ectasien Point stratotypique mondial 1 400
Calymmien Point stratotypique mondial 1 600
PALÉO Stathérien Point stratotypique mondial 1 800 Émérgince du continint Columbia
Orosirien Point stratotypique mondial 2 050 Prumiers eucaryotes[5]
Atmosfère riche in dioxygène O2
cause deul grande ocsydacion
Glaciachon huronienne
Rhyacien Point stratotypique mondial 2 300
Sidérien Point stratotypique mondial 2 500

A
R
C
H
É
E
N

NÉOARCHÉEN[6] Point stratotypique mondial 2 800 Émérgince éd la vie
bactéries, archées
Émergince des continints
Vaalbara, Ur, Kenorland
Disparicion du méthane CH4
Formacion ed fer rubané]] pèr
fotosyntèse cyanobactérienne
MÉSOARCHÉEN Point stratotypique mondial 3 200
PALÉOARCHÉEN Point stratotypique mondial 3 600
ÉOARCHÉEN Point stratotypique mondial 4 000
HADÉEN Point stratotypique mondial 4 540  Formacion des océans pèr condinsacion éd l'iau deul' atmosfère
composée éd Diazote (N2), éd Dioxyde d' carbone (CO2) et pi éd Méthane ( CH4 )
Solidificacion deul croûte tiéreste
pèr ch' refroédissemint deul Tière
Grand bombardemint tardif
 Documentation modèle sans paramètre[purger]

Ceci est la documentation du modèle {{Étchelle des temps géologikes}}.

  • {{Étchelle des temps géologikes}}

Le modèle s’utilise sans paramètre.

Références

[modifier ech wikicode]
  1. Chés paléontologues font souvint référinche à des stades ed développemint éd la vie plutôt qu'à des périodes géologikes précises. Èl nominclature est assez complexe. L'usage anchien étoait éq ch' Primaire soit l'équivalint du Paléozoïque, ch' Sgondoére ch'étôt ech Mésozoïke, ch' Térciaire celui du Paléogène, du Miocène et pi du Pliocène et ch' Quaternaire celui du Pléistocène, ed l'Holocène et pi ed l' Anthropocène. Chés couleurs coisies sont celui deul Commission de la carte géologique du monde.
  2. Chés dates aveuc un clou d'or Point stratotypique mondial indiquette chés Points Stratotypikes Mondials (PSM) acceptés pèr l' conmunauté scyintifike intarnationale.
  3. Le Cambrien et les périodes géologiques postérieures étaient autrefois classées en ères Primaire, Secondaire, et Tertiaire ; ces dénominations ont été abandonnées (cf. http://www.stratigraphy.org/bak/geowhen/TQ.html).
  4. La ratification de la définition de la base du Quaternaire Système/Période (et le toit du Néogène Système/Période), et la redéfinition de la base du Pléistocène Époque/Série (et le toit du Pliocène Époque/Série) ont été approuvées par la majorité de l'Union internationale des sciences géologiques le 29 juin 2009. (Cf.http://www.stratigraphy.org/upload/IUGS%20Ratification_Q%20&%20Pleistocene.pdf).
  5. In 2014, èl présince d'eucaryotes multicellulaires dins ch' groupe fossile à Franceville, viu éd 2,1 millars d' innées, a té confirmée pèr ech CNRS.
  6. Chés ères géologikes du Néoarchéen, du Mésoarchéen, du Paléoarchéen et pi éd l'Éoarchéen sont disposées édseur 2 colonnes uniquemint pèr conmodité d' représintacion.